Angielskie słowo „encounter” oznacza „spotkanie, natknięcie się (na kogoś), potyczka, bój”. W kontekście samej treści książki autor zmierza do odpowiedzi na kilka podstawowych pytań: w przedmowie zadaje pytanie o pochodzenie religii bon. Czy bon jest rdzenną religią Tybetu, czy pochodzi z zewnątrz, a jeżeli tak to skąd? Czy bon jest tylko wiarą czy religią? Jaki jest wkład bon do współczesnej kultury Tybetu?

Tytuł książki może sugerować „spotkanie jako konfrontacja”. Spotkanie bon z buddyzmem pochodzącym z Indii jest i spotkaniem i konfrontacją. W swojej książce Bansal wykazuje to krok po kroku. Struktura książki i badania opierają się na wykazaniu podstawowych założeń doktrynalnych bon (roz. IV Religia Bon: Manuskrypty, Panteon i rytuały, rozdz. III Religia bon: pochodzenie i ewolucja) w oparciu o różnorakie źródła, podaniu najistotniejszych wydarzeń w historii Tybetu i bon. Do interesujących należy np. podanie faktu o usystematyzowaniu kanonu bon, które miało miejsce w połowie osiemnastego wieku w klasztorze rGyalrong. Manuskrypty tej edycji kanonu istnieją prawdopodobnie w dwudziestu ośmiu klasztorach w Tybecie, przede wszystkim w rejonie Hor i Khyung po. Po ucieczce Tybetańczyków w 1959 r. do Indii mnich Bonpo Sangs rgyas bstan 'dzin (Sandzie Tenzin) zatroszczył się o zabranie katalogu tego kanonu. Katalog ten był zrobiony przez dwudziestego drugiego opata klasztoru Menri Nyima bstan'dzin (ur. 1813 r.). Zgodnie z tym katalogiem istnieje 113 volumenów bKa'gyur i 293 bKa'rten – bka' są słowami Buddy gShen rab a bka'rten działami zależnymi od bKa', czyli komentarzami. Katalog opata klasyfikuje nauki gShen raba w cztery działy (Bramy) i jedną Skarbnicę. Vol. 1-46 to mDo zawierające nauki o monastycznej dyscyplini, kosmogonii, literatura hagiograficzna i modlitwy. Vol. 47-66 to 'Bum zawierające literaturę bonpo prajnaparamity. Vol. 67 do 107 to rGyud, które zawiera główne nauki ezoteryczne (tantra). Vol. Od 108 do 113 to mDzod zawierające filozofię rDzog chen.

Książka zawiera oprócz tego mnóstwo istotnych, precyzyjnie podanych faktów z historii bon, rozdział będący podsumowaniem i zestawieniem podstawowych faktów doktrynalnych i historycznych bon i buddyzmu. Fakty takie jak to, że skutkiem wprowadzenia buddyzmu jest przesunięcie władzy z linii rodzinnych (popierających bon)do centrów monastycznych (wspierających buddyzm). Ciekawy jest także ostatni rozdział omawiający istnienie śladów kultury bon w rejonie transgranicznym Himalajów. I tutaj odnajdujemy ciekawe fakty. Jednym z nich jest zaskakujące przekonanie ludzi z Zansakaru (Indie północne), że pochodzą z Amdo i często wysyłają młodych mnichów Bonpo na studia do tej części Tybetu.

Autor nie podaje jednoznacznej odpowiedzi na pytania zawarte we wstępie. Odpowiedzi może udzielić czytelnik sobie sam we własnym zakresie. Jednak nie jest to słabość tej książki. Wręcz przeciwnie.

Posumowując. Ksiązka jest krótkim i ciekawym przeglądem historii i kultury bon, omówine zostają także najistotniejsze szkoły buddyzmu tybetańskiego. Jako naukowiec autor opiera sę na faktach co czyni ją obiektywną i równoważącą poglądy. Przydatna dla zainteresowanych kulturą bon a wyjeżdżającym
w rejon transgraniczny Himalajów wskazuje gdzie i jakich śladów tej kultury można tam się dopatrzyć.

Tomasz Szymoszyn